CÒN GẶP NHAU

Còn gặp nhau

Còn gặp nhau thì hãy cứ vui
Chuyện đời như nước chảy hoa trôi,
Lợi danh như bóng mây chìm nổi
Chỉ có tình thương để lại đời.
Tôn Nữ Hỷ Khương


Còn gặp nhau thì hãy cứ thương
Tình người muôn thuở vẫn còn vương,
Chắt chiu một chút tình thương ấy
Gửi khắp muôn phương vạn nẻo đường.
Tôn Nữ Hỷ Khương

Còn gặp nhau thì hãy cứ chơi
Bao nhiêu thú vị ở trên đời,
Vui chơi trong ý tình cao nhã
Cuộc sống càng thêm nét tuyệt vời.
Tôn Nữ Hỷ Khương


Còn gặp nhau thì hãy cứ cười
Cho tình thêm thắm, ý thêm tươi
Cho hương thêm ngát, đời thêm vị
Cho đẹp lòng tất cả mọi người.
Tôn Nữ Hỷ Khương


Còn gặp nhau thì hãy cứ chào
Giữa miền đất rộng với trời cao,
Vui câu nhân nghĩa, tròn sau trước
Lấy chữ chân tình gửi tặng nhau.
Tôn Nữ Hỷ Khương

Còn gặp nhau thì hãy cứ say
Say tình, say nghĩa bấy lâu nay
Say thơ, say nhạc, say bè bạn
Quên cả không gian lẫn tháng ngày.
Tôn Nữ Hỷ Khương

Còn gặp nhau thì hãy cứ đi
Đi tìm chân lý - lẽ huyền vi
An nhiên tự tại - lòng thanh thản
Đời sống tâm linh thật diệu kỳ.
Tôn Nữ Hỷ Khương

Đọc thơ Tôn Nữ Hỷ Khương
Từ xưa đến nay có muôn ngàn câu thơ lưu luyến qua bao thế hệ. Nhưng có những câu thơ mà cứ đọc lên ai cũng cảm thấy lòng mình rung động, xao xuyến, êm ái, nhẹ nhàng,
nghe rồi nhớ mãi không quên, vì thơ đã đi thẳng, đi sâu vào lòng người. Đó là trường hợp của thơ Tôn Nữ Hỷ Khương.
Thơ Tôn Nữ Hỷ Khương đã nói lên được bằng vần điệu những tâm tư thầm kín của mọi người, cũng đã cho thấy rõ con người của tác giả, là luôn coi trọng chữ Tâm:
“Sống trên đời gắng giữ trọn chữ Tâm
và nhất niệm báo ân – đừng báo oán.”
Và cả đời đã sống vì tình, một thứ Tình Người rộng rãi bao la:
“Trước sau chỉ một chút tình,
Thiết tha, trân trọng để dành cho nhau.”
Khi vui luôn có nhau trong tình tri kỷ. Lúc buồn cũng có nhau trong tình tương ái tương thân, nói với nhau những lời yêu thương dịu ngọt, cho nhau những nụ cười, những niềm vui, những ngọt bùi,
để khi theo quy luật tự nhiên, luật vô thường, mọi vật đều có thể mất đi, thì “chỉ có Tình Thương để lại đời!”.
Trong thi phẩm của Tôn Nữ Hỷ Khương tôi tin rằng những bài thơ này sẽ lưu lại trong lòng mọi người nay và cả mai sau.
GSTS Trần Văn Khê

Công dụng của Ginkgo Biloba (Bạch Quả)

 

                                                         DS Trịnh Nguyễn Đàm Giang

Nhập đề

Ginkgo biloba được dùng để điều trị giai đoạn sớm của bệnh Alzheimer, sa sút trí tuệ (lú lẫn), khấp khểnh ngoại biên do mạch, ù tai do mạch gây nên. Nhiều nghiên cứu thử nghiệm tìm hiểu sự hiệu nghiệm của ginkgo để điều trị bệnh mạch não, và sa sút trí tuệ và duyệt xét các nghiên cứu có tổ chức đã cho biết sản phẩm làm từ ginkgo có thể làm khả quan hơn những triệu chứng của lú lẫn.
Ginkgo thường được dung nạp tốt, nhưng có thể tăng nguy cơ chảy máu nếu dùng chung với warfarin, thuốc chống tiểu cầu, và khi dùng chung với một số dược thảo khác. Bài viết sau đây nói về sự an toàn lâm sàng, liều, thời gian dùng, dược học của Ginkgo (Am Fam Physician 2003;68:923-6).

Ginkgo biloba

Chiết xuất từ lá Ginkgo biloba được dùng rộng rãi nhất ở Âu châu để trị giai đoạn đầu của bênh Alzheimer, sa sút tri thức do mạch, khấp khểnh ngoại biên do mạch, ù tai xuất xứ do mạch. Ginkgo cũng là 1 trong mười dược thảo bán chạy nhất trên nước Mỹ. Có hơn 120 nghiên cứu lâm sàng về Ginkgo, hầu hết từ Âu châụ
Điều chế chuẩn cho chiết xuất ginkgo là EGb 761. Tại Mỹ, ginkgo được sắp vào loại phụ trợ tiết thực, loại dùng tương đương với EGb 761 được nghiên cứu ở đây là Ginkgold, Ginkoba, và Ginkai.
Điều chế chuẩn chứa 24 % ginkgo flavonoid glycosides, 6 % terpene lactones, và không nhiều hơn 5 phần trong 1 triệu ginkgolic acids.(1,2)

Cơ chế tác dụng của ginkgo
Hai hoạt chất Ginkgolide B (một diterpene) và sesquiterpene bilobalide trong chiết suất ginkgo biloba làm tăng tuần hoàn trong não cùng làm tăng chịu đựng của mô khi thiếu oxygen, được coi như là một chất bảo vệ thần kinh, chống oxy hóa, ăn gốc tự do (a free-radical scavenger), ổn định màng, và ngăn cản yếu tố kích hoạt tiểu cầu (platelet-activating factor) (3,4). Những tác dụng dược học khác gồm làm thư giãn nội mô (endothelium) qua sự ngăn chặn 3',5'-cyclic GMP (guanosine monophosphate) phosphodiesterase, ngăn chặn bớt mất độ nhày của thụ thể choline gây nhày (muscarinergic cholinoceptors), thụ thể gây tiết adrenaline, và kích thích tái hấp choline ở chân hải mã (hippocampus) (5,6). Chiết xuất ginkgo đã được biết có thể ngăn cản sự đóng tụ mảng beta amyloid.(7)

Công dụng và Hiệu nghiệm của gingko trong bệnh mạch não, lú lẫn, bồi bổ trí nhớ
Một thu thập đọc lại một cách quy mô tám nghiên cứu ngẫu nhiên (8) , mù đôi, có kiểm soát với thuốc vờ đã kết luận rằng ginkgo có hiệu nghiệm nhẹ làm giảm triệu chứng sa sút tri thức, và thiếu hụt của não ngang với trị liệu bắng thuốc ergoloid mesylates (Hydergine).
Một phân tích tổng hợp đa thống kê (meta-analysis/siêu phân tích) nhìn đến 50 nghiên cứu (9) cho biết có bốn nghiên cứu hội đủ tiêu chuẩn cho một thử nghiệm lâm sàng. Trong một nghiên cứu với 212 người trong hai nhóm thuốc vờ và gingko, kết quả nói chung là có hiệu nghiệm có thể so sánh với lợi ích của donezepil (Aricept) (10). Hiệu nghiệm ở đây được đo bằng cách dùng cân nhận thức đo lường mức bệnh Alzheimer, cùng những cách đo nhận thức theo tiêu chuẩn khác.

Ở những nghiên cứu mà dược thảo được dùng ít nhất là 6 tháng cho thấy chiết xuất của ginkgo và thuốc áp chế cholinesterase thế hệ thứ hai có hiệu nghiệm như nhau khi dùng điều trị sa sút tri thức ở bệnh nhân bị AD nhẹ hay trung bình (11). Một thu thập đọc lại khác với chín nghiên cứu về ginkgo cho biết chất này an toàn và có hiệu nghiệm hơn thuốc vờ nhưng nghiên cứu gia vẫn ngại ngùng trong vấn đề khuyến khích vì còn chờ thêm nghiên cứu khác tốt hơn (12).

Một nghiên cứu từ Hoà Lan (13) với 214 bệnh nhân trong vòng 24 tuần dùng liều trung bình (160 mg/ ngày), liều cao (240 mg/ngày), hay thuốc vờ không cho thấy có sự tiến triển cho giảm trí nhớ liên quan đến tuổi già, hay sa sút trí tuệ nhẹ trong những đo lường đánh giá tập tính và điều kiện thần kinh tâm thần. Tuy nhiên nghiên cứu này có khuyết điểm vì đã kể cả người mất trí nhớ vì tuổi già mà không phải chỉ dùng những người bị sa sút trí tri thức, điều này làm giới hạn kết luận của nghiên cứu này về vai trò của ginkgo (14).

Một nghiên cứu ngẫu, vờ có kiểm soát về hiệu nghiệm của ginkgo ở những người khỏe mạnh, không bị sa sút tri thức, hay những suy kém tinh thần khác cho thấy với liều thấp (120mg/ngày) không có ích lợi chi (15). Một nghiên cứu khác với liều cao hơn (180 mg/ngày) thì lợi ích về tăng nhận thức có hiệu quả đáng kể (16).

Khấp khểnh cách hồi (Intermittent claudication)
Ginkgo còn được dùng để làm tăng sự lưu thông máu trong mạch ngoại biên giúp cho vận chuyển ở bệnh nhân bị bệnh khấp khểnh cách hồi đi lại dễ dàng hơn. Một meta-analysis gồm 8 nghiên cứu cho biết ginkgo có chút hiệu nghiệm giúp đi lại không đau (17). Một thử nghiệm so sánh liều 120 mg với 240 mg cho thấy liều cao có kết quả tốt hơn liều thấp (18).

Ù tai
Ginkgo còn được dùng trong chỉ định chống ù tai. Một nghiên cứu chỉ dùng phương pháp hỏi đáp và phỏng vấn 1121 người qua điện thoại không thấy có sự hiệu nghiệm của ginkgo để làm giảm ù tai (19). Một thử nghiệm khác ngẫu nhiên, có kiểm soát với 103 bệnh nhân cho thấy 50% số bệnh nhân vừa mới bị ù tai thấy giảm nhiều hay triệu chứng biến mất trong vòng 70 ngày so với 119 ngày với người nhận thuốc vờ (20). Nghiên cứu xét lại năm thử nghiệm ngẫu nhiên có kiểm soát kết luận ginkgo biloba có hiệu nghiệm đôi chút để điều trị chứng ù tai (21).

Những công dụng khác
Ginkgo còn được tường trình là có hiệu nghiệm cho bệnh rối loạn tình dục vì dùng thuốc SSRIs (22), trị khó chịu khi leo núi cao, giảm phản ứng dễ bị lạnh (23), giúp khá hơn bệnh thoái hoá điểm vàng trong mắt (24), suyễn, và thiếu giảm oxy trong máu, trong mô (25).

Phản ứng phụ, Tương tác thuốc
Sư tương tác được biết đến và đáng kể nhất là giữa Ginkgo và thuốc chống đông máu warfarin, vì hoạt tính của ginkgo gồm cả ngăn chặn yếu tố kích hoạt tiểu cầu. Bởi vậy nếu dùng ginkgo với warfarin, hay những chất chống tiểu cầu, làm loãng máu khác như aspirin, dipyridamol, ticlopidine, heparin thì cần phải theo dõi kỹ lưỡng. Một nghiên cứu đề nghị bệnh nhân nên ngưng uống ginkgo từ 36 giờ đến 14 ngày trước khi dự trù giải phẫu (26).

Liều cao Ginkgo có thể làm giảm hiệu nghiệm của thuốc trị động kinh như valproic acid hay carbamazepine.
Ginkgo có thể cũng có lợi ích khi dùng chung với cyclosporine vì đặc tính bảo vệ màng mô.
Ginkgo có thể có hiệu nghiệm giúp trị rối loạn tình dục khi dùng chung với papaverine khi chất này không cho hiệu quả mong muốn khi dùng một mình.
Một trường hợp bệnh nhân bị hôn mê khi dùng chung với trazodone.

Một trường hợp tường trình cho hay có thể có tương tác với thuốc lợi tiểu thiazide làm áp huyết bệnh nhân tăng, và sau đó trở lại bình thường khi ngưng cả hai thuốc.

Những dược thảo khác dùng chung với ginkgo cũng có thể gây nguy cơ chảy máu gồm: feverfew, tỏi, sâm, dong quai, clover đỏ, và những coumarin thiên nhiên khác. Những trường hợp có biến chứng trầm trọng do dùng ginkgo gồm xuất huyết dưới màng cứng (27), xuất huyết dưới nhện (28), xuất huyết trong não (29), và xuất huyết trong phòng mắt trước thủy tinh thể (hyphaema) (30), lý do không biết rõ.
Chiết xuất lá ginkgo nếu tinh khiết thì không độc, nhưng chất ginkolic acid trong lá nếu hiện diện nhiều hơn số lượng cho phép thì sẽ gây độc hạị.

Phản ứng phụ của ginkgo thường nhẹ gồm buồn nôn, ói mửa, tiêu chảy, nhức đầu, chóng mặt. hồi hộp, bứt rứt, suy nhược, và ngứa ngoài da.
Mặc dù không có nghiên cứu nào để hạn chế phụ nữ có bầu hay đang cho con bú dùng ginkgo, nhưng tốt nhất là nên khuyên họ đừng dùng ginkgo vì không có tài liệu chứng minh an toàn của thuốc (1,2).

Liều lượng
Với bệnh nhân bị khó nhớ, hay lú lẫn (xa xút trí tuệ) liều từ 120 đến 240 mg/ một ngày, uống hai hay ba lần
Ù tai và bệnh mạch ngoại biên: tối đa 160 mg một ngày chia làm hai hay ba lần
Thường cần một thời gian là 6 đến 12 tuần thì mới biết ginkgo có hiệu quả hay không.

Kết luận
Với số dân đến tuổi già mỗi lúc một nhiều hơn, số người bị xa xút trí tuệ và có vấn đề với đi lại càng ngày càng nhiều, ginkgo là một dược thảo có thể mang lại lợi ích chung. Ginkgo lại khá an toàn, rẻ tiền và có thể hỗ trợ thêm vào thuốc cho bệnh nhân bị bệnh Alzheimer để giảm bớt tình trạng xa xút tri thức. Chứng cớ cũng cho biết nó làm chậm được tiến triển của bệnh và nhẹ bớt triệu chứng. 

Điều quan trọng là người bệnh phải chọn lựa kỹ lưỡng loại ginkgo muốn dùng, sản phẩm cần hội đủ tiêu chuẩn lượng an toàn của terpene lactone và ginkgolic acids.

DS Trịnh Nguyễn Đàm Giang

(Tài liệu tham khảo: sẽ cung cấp nếu có lời yêu cầu).

MỘT TRƯỜNG HỢP BỆNH LAO KHÁNG THUỐC

MỘT CA BỆNH NHIỄM LAO KHÁNG THUỐC CỰC MẠNH TẠI VIỆT NAM

(EXTENSIVELY DRUG-RESISTANT TB)

 Ds Trịnh Đàm-Giang, Ds Lê-văn-Nhân, Ds Mai-Diễm-Tuyết

Bệnh nhân là 1 nữ sinh viên 23 tuổi đại học Dược Saigon, tên LP (lao phổi), ngụ tại ký túc xá sinh viên. Em này phát hiện bị lao cách đây 1 năm có lẽ do sống thiếu thốn chật hẹp trong ký túc xá, gia đình nghèo. Em đã được chửa từ tháng 3/07 đến tháng 11/07 với những thuốc sau:

Phác đồ 1:

-      RIF (Rifampicin) 0.15 g 3 viên/ngày

-      INH (Isoniazid) 0.3 g 1 viên/ngày

-      PZA (Pyrazinamide) 0.5 g 2 viên/ngày

-      EMB (Ethambutol) 0.4 g 2 viên/ngày.

Tất cả thuốc đều uống bụng đói buổi sáng.

-      kèm theo thuốc trợ gan Sylibean 1 viên x 2 lần/ngày (Carduus Marianus Extract hay milk thistle)⁽¹⁾ 200 mg, Thiamine HCl 8 mg, Pyridoxine HCl 8 mg, Nicotinamide 24 mg, Vitamin B12, Calcium panththenate.

Phác đồ 2:

Từ cuối tháng 11/07 đến tháng 2/08

-      tất cả thuốc trong phác đồ 1

-      cọng thêm SM (streptomycin) IM ¾ lọ/ngày

Kháng sinh đồ lấy mẫu trong tháng 11 và kết quả cấp ngày 12 tháng 2 cho kết quả sau:

Thuốc nồng độ µg/ml	INH 0.2	SM 4	RIF 40	EMB 2	OFLOX 2	TB1 10	ETHIO 40	CYCLO 40	KANA 20	PAS 0.5	PZA 0.5
Kết quả	R	R	R	R	R	S	S	S	R	S	R

GHI CHÚ: khuẩn lao chỉ còn nhạy cảm với TB1, Ethionamide, Cycloserine và PAS. Chúng tôi không biết TB1 là từ viết tắt của thuốc gì, nhưng bệnh nhân này đề kháng đến 7 thuốc chống lao, nên không những là MDR-TB (multi drug resistant-TB) mà còn là XDR-TB (extensively drug resistant TB).

Chúng tôi tham khảo bác sĩ Huỳnh-Đỗ-Phi, thành viên của DDDK, nhân viên CDC ( cơ quan kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Hoa-kỳ) hiện đang công tác tại Việt-nam, thì được giải thích:

Theo hướng dẫn điều trị lao của Việt-nam gồm:

-      2 tháng SRHZ ( Streptomycin, Rifampicin, INH, Pyrazinamide (PZA)

-      hay 2 tháng RHEZ ( trong trường hợp này Streptomycin được thay bằng Ethambutol tức là Rifampicin, Isoniazid, Ethambutol,Pyrazinamide)

-      + 6 tháng HE (INH + Ethambutol)

Bác sĩ Huỳnh-Đỗ-Phi và bác s ĩ Vĩnh (từ Florida)  đã đến khám sinh viên này tại BV lao Phạm-ngọc-Thạch (Hồng-bàng cũ) và can thiệp cho em nhập viện vì sức khỏe quá yếu.

Các dược sĩ đưa em này vào bệnh viện cho biết phòng của em có 3 người và người nào cũng là lao đề kháng thuốc.Nhưng thân nhân đến thăm không ai chịu mang khẩu trang (mask) mặc dầu những trường hợp hợp này tại Hoa-kỳ phải cách ly bệnh nhân. Có người còn muốn ngủ lại với bệnh nhân trong phòng. Đây là điều chúng tôi quan tâm vì nếu không cảnh giác phòng ngừa bệnh, thì mức độ nhiễm lao ở Việt-nam sẽ tăng cao, và chi phí điều trị càng tăng vọt.

Thế nào là lao kháng nhiều thuốc? (MDR-TB: Multidrug-resistant TB):

Lao kháng nhiều thuốc là lao đề kháng ít nhất 2 trong số những thuốc tốt nhất chống lao, INH hay isoniazid và Rifampicin. Những thuốc này được xem là thuốc tuyến đầu và dùng để chửa tất cả bệnh nhân nhiễm lao.

Thế nào là lao kháng thuốc cực mạnh (XDR-TB: Extensively Drug-resistant TB): đây là 1 dạng hiếm của lao kháng nhiều thuốc . Lao kháng thuốc cực mạnh được định nghĩa là lao đề kháng với INH, Rifampin, ngoài ra còn đề kháng với bất cứ thuốc fluoroquinolone nào và ít nhất với 1 trong 3 thuốc tiêm tuyến 2 (amikacin, kanamycin, capreomycin hay streptomycin).

Vì lao kháng thuốc cực mạnh đề kháng với thuốc tuyến đầu và tuyến 2, bệnh nhân phải điều trị với những chọn lựa ít hiệu quả hơn.

Lao kháng thuốc cực mạnh là quan ngại đặc biệt cho bệnh nhân nhiễm HIV và những bệnh làm suy yếu hệ miển nhiễm. Những người này dễ mắc bệnh lao hơn một khi bị nhiễm và có nguy cơ tử vong cao khi phát sinh bệnh lao.

Tình hình lao kháng thuốc trên thế giới:

Theo báo cáo của tổ chức y-tế thế giới công bố ngày 02.26.08, tỷ lệ nhiễm lao kháng nhiều thuốc hiện nay ở mức cao nhất chưa từng có. Mỗi năm có khoảng nửa triệu ca MDR-TB, theo ước tính của WHO, khoảng 5% trong số 9 triệu ca nhiễm lao hàng năm.

Báo cáo lao kháng thuốc trên thế giới dựa trên thăm dò lớn về lao kháng thuốc trên toàn c ầu.Dữ liệu từ 90 000 bệnh nhân lao ở 81 quốc gia được thu thập từ 2002 đến 2006.Cũng trong báo cáo này, lần đầu tiên XRD-TB hay lao kháng thuốc cực mạnh được đề cập, đây là một dạng gần như không chửa lành được.XDR-TB tìm thấy hơn nửa số quốc gia nêu trên.

Baku, thủ đô của Azerbaijan, có tỷ số MDR-TB cao nhất, gần ¼ (22.3%) tất cả ca lao đề kháng nhiều thuốc; Những nơi khác như Moldova (19.4%), Donetsk ở Ukraine (16%), Tomsk Oblast ở Liên bang Nga (15%) và Tashkent ở Uzbekistan (14.8%). Những tỷ số trên đều cao hơn mức cao nhất WHO ghi nhận trong báo cáo công bố lần trước năm 2004.

Các nước Đông Nam Á gồm cả Việt-nam không báo cáo, và có lẽ bộ y-tế Việt-nam cũng không có được số liệu về MDR-TB và XDR-TB vì xét nghiệm mất nhiều thì giờ và tốn kém. Nhưng chúng tôi tin rằng với mức sống thấp và quá chật chội hiện nay tại các thành phố lớn, tỷ lệ nhiễm lao kháng nhiều thuốc ở Việt-nam không phải là thấp.

Một nghiên cứu tại ý của bác sĩ Besozzi và cộng sự đăng trên “Emerging Infectious Diseases” ngày 05.01.07, cho biết trong 2888 mẫu cấy TB dương tính thu thập d9u7o75c o73đức và Ý, 126 ca (4.4%) là MDR-TB và 11 ca (0.4%) là XDR-TB. Tác giả kết luận lao kháng thuốc  hay kháng thuốc cực mạnh do quản lý kém của chính phủ, kể cả lơ-là không chú ý bệnh này có thể đề kháng nên không có biện pháp đối phó với đề kháng thuốc.

Một bài báo khác ngày 01.11.08 trên tờ Pretoria News ở Nam Phi cũng cảnh báo XDR-TB có thể là nguy cơ cho sức khỏe quần chúng trầm trọng hơn cả nhiễm HIV/AIDS. Họ bảo cơ quan y tế nhà nước chưa làm đủ để chống bệnh. Tháng 11/07, bộ y tế Nam Phi xác nhận 481 ca XDR-TB và 216 người trong số này đã qua đời.

Điều trị lao kháng nhiều thuốc

1/ Những điều nên tránh:

-      ngưng thuốc lâu dài không điều trị có thể làm vi trùng lao đề kháng thuốc

-      tránh thuốc bệnh nhân đã dùng trước đây và không có kết quả

-      tránh thuốc gây độc hại cho bệnh nhân

-      tránh thuốc gây tương tác không cần thiết

2/ Nên chọn những thuốc nào tối ưu để chửa lao kháng nhiều thuốc?

Chọn thuốc tùy theo độ nhạy với kháng sinh trên kháng sinh đồ, chế độ thuốc điều trị trước đây, tình trạng sức khỏe bệnh nhân và những thuốc bệnh nhân đang dùng. Nên dùng những thuốc tuyến đầu còn nhạy cảm, 1 kháng sinh nhóm fluoroquinolone, 1 aminoglycosid và những thuốc uống thích hợp ở tuyến 2.

Trong thực hành, nên bắt đầu điều trị với 4-6 món thuốc chưa dùng trước đây. Thuốc tiêm sẽ ngưng sau 1 số tháng nếu thích hợp và những thuốc khó dung nạp sẽ bị loại dần, nhưng bệnh nhân phải hoàn tất điều trị với ít nhất 3 món thuốc đã chứng minh nhạy cảm trên kháng sinh đồ.

Tất cả thuốc nên uống 1 lần trong ngày để tránh đề kháng. Những thuốc như cycloserine, ethionamide,PAS với số lượng lớn bệnh nhân khó uống nỗi 1 lần, mới phải chia làm 2 hay 3 lần trong ngày.

Bệnh nhân lao kháng nhiều thuốc nên đưa vào bệnh viện để tránh lây lan và trong giai đoạn đầu , điều trị trong bệnh viện và uống thuốc trước mặt điều dưỡng tốt hơn là để bệnh nhân tự uống thuốc ở nhà.

Những thuốc đặc biệt:

FLUOROQUINOLONE:

Nhóm này có thể gây ra bệnh khớp (arthropathy) không nên dùng cho trẻ em quá nhỏ không than phiền đau ở khớp được như chưa ngồi dậy được, chưa bò được. Người lớn phải theo dõi xem họ có phát sinh bệnh đau khớp không.

Có lẽ nên dùng những fluoroquinolone tác dụng ở phổi như levofloxacin và gatifloxacin. Liều khởi đầu cho levofloxacin là 500 mg mỗi ngày, nếu dung nạp tốt, có thể tăng lên 750 mg mỗi ngày. nếu bệnh nhân nặng trên 45 Kg phải cố thử dùng liều 750 mg mỗi ngày.

Fluoroquinolone không nên dùng quá gần những thuốc chứa kim loại hóa trị 2 hay 3 như nhôm, Mg, kẽm thí dụ thuốc kháng acid.

AMINOGLYCOSID

Việt-nam thường tiêm bắp thay vì truyền tĩnh mạch, và thuốc này có thể dùng 2 hay 3 lần mỗi tuần và dùng cùng liều như khi tiêm ngày 1 lần. Chú ý đến tuổi tác, chức năng thận và đôi khi mức thuốc trong máu. Phải điều trị ít nhất 6 tháng, Bác sĩ có thể cho dùng lâu hơn nếu bệnh nặng hơn và nên dùng mức đỉnh thấp hơn để tránh độc tính.

CYCLOSERINE

Thuốc này khó tìm trên thị trường và giá đắt nên chỉ dùng trong trường hợp kháng thuốc mạnh. Thuốc có thể sinh chứng trầm cảm nên phải xem bệnh nhân có bệnh tâm thần không.Ngay tại Mỹ cũng không phải công ty xét nghiệm nào cũng nhận đo mức cycloserine trong máu, nên chúng tôi không biết Việt-nam có làm được không.

Xét nghiệm:

Vi trùng lao rất khó nuôi cấy phải chờ 3-4 tháng mới có kết quả, nên khó làm kháng sinh đồ. Tiến sĩ Lâm-Kim-Cương có bài giải thích dùng phương pháp PCR để tìm bệnh và tìm vi trùng đề kháng.

TDM (Therapeutic Drug Monitoring) là phương pháp đo mức thuốc trong máu để biết thuốc có hấp thụ đến mức điều trị không, và tránh liều quá cao có thể gây độc tính ở hệ thần kinh trung ương và tránh bị động kinh.

Cần thử mức cycloserine trong máu nếu muốn tăng liều. Với aminoglycosid, nên thử máu 2 tuần sau khi điều trị.

Phòng bệnh khi tiếp xúc với bệnh nhân kháng lao nhiều thuốc

Bác sĩ Nguyễn-Ý-Đức đã viết một bài đầy đủ về giáo dục bệnh nhân và phòng bệnh.

Chúng tôi chỉ xin nhấn mạnh đôi điều:

-      nên trang bị cho tất cả nhân viên bệnh viện lao khẩu trang đặc biệt cho bệnh lao khi làm việc trong phòng bệnh nhân

-      nên cho bệnh nhân nhiễm lao kháng nhiều thuốc mang khẩu trang để giảm thiểu truyền bệnh cho người khác.

-      nên yêu cầu thân nhân mang khẩu trang khi vào thăm bệnh nhân và giới hạn số giờ thăm viếng, tuyệt đối cấm thân nhân ở lại trong phòng bệnh nhân.

-      nên khám những người thường tiếp xúc với bệnh nhân hay ở cùng phòng bệnh nhân trước khi nhập viện, để xem có nhiễm lao không, và điều trị nếu cần.

Tài liệu tham khảo:

1/ www.who.int.mediacentre/news/releases/2008/pr05/en/index.html

2/ www.cdc.gov/tb/pubs/tbfactsheets/mdrtb.htm

3/ www.nationaltbcenter.edu/drtb

4/ www.nationaltibcenter.edu/drtb/docs/app14FAQs.pdf

5/ Natural Medicines Comprehensive database của Pharmacist’s letter

(1) Tên La-tinh của Milk Thisle có thể là Sylibum marianum hay Carduus Marainum.Công dụng của cây này làm hoạt gan, nhuận mật, và làm tăng hoạt động của nội tiết tố nữ estrogen.

DS GẤM : TRANH SƠN DẦU

NHỮNG NGÀY HỌC DƯỢC

NHỮNG NGÀY HỌC DƯỢC

Hồng - Nhung

Thương tặng người bạn của môt thời học Dược

Cũng là có duyên số với trường Dược hay sao nên tôi đã chấp nhận chọn ngành Dược trong khi tôi không biết gì về ngành nầy. Khi học trung-học Gia-long, lúc đỗ bằng trung-Học Đệ Nhất Cấp rồi, tôi đã có ý nghĩ chọn ban C về văn - chương, mộng sau nầy thành nhà văn hay ký-giả, được sống theo ý mình, được rày đây mai đó và được viết chân thực những gì mình mang nặng trong lòng.

Đem ý-định nầy ra bàn với mẹ tôi, mẹ tôi thất vọng thở dài" Đời nhà văn khổ lắm con ơi, nhất là con gái! Hơn nữa lâu lâu viết được một bài thì lấy gì để nuôi thân". Suy nghĩ lại, tôi thấy lời mẹ tôi có lý, chưa chắc gì với mớ văn chương non nớt của mình, tôi sẽ có đủ sức để tạo cho gia-đình tôi đời sống ấm no sau nầy.

Tôi thích là một chuyện, nhưng có đủ tài làm hay không là việc khác. Hơn nữa, mẹ tôi một mình goá bụa thưở ngoài 30, không tái giá để nuôi ba con thơ dại, không chú ý đến lời ong bướm bên ngoài để tận tụy vì con, tôi không thể chỉ nghĩ cho riêng tôi mà phải nghĩ đến việc làm ra tiền để cho gia-đình tôi có cuộc sống thoải-mái hơn.

- Như vậy, má thấy con nên chọn ban gì cho thích hợp?

- Đi ban A, sau nầy học Dược má thấy khá đó con! Con thấy bà Bình -Dân, tiệm thuốc Tây ở Thủ-Đức nầy không? Một mình một chợ, bà ngồi trong tiệm khoẻ re, khách đông cả ngày có hai ba người phụ.

- Nhưng học Dược là học cái gì con đâu có biết?

- Thì học cái chi má đâu rõ vì má chỉ học đến Diplôme thôi mà, nhưng biết là sau khi ra trường rồi, con có thể đi làm ở Viện Bào Chế thuốc ở Saigon hay con có thể mở tiệm như bà Bình Dân vậy. Nghe lời má học ban A đi con!

Tôi thao-thức một vài đêm, đi ngang nhà thuốc bà BD vài lần, vào tiệm mua Solutricine ngậm đau cổ, quan sát không khí trong nhà thuốc, khách hàng ra vô không ngớt, bà BD vui vẻ chiều khách, mấy cô bán hàng rất lịch-sự... À! Thì ra mẹ mình nói cũng có lý, làm việc với khách hàng có vẻ cũng thú vị, nhất là khi tôi nghe bà BD giải thích cách dùng thuốc cho mấy bà khách hàng có vẻ không biết chữ i-tờ nào. Quay lại tôi, bà hỏi:

- Cưng có cần hỏi gì không?

Có lẽ bà quen với má tôi nên bà gọi tôi là cưng chăng? Dù sao tôi vẫn cảm thấy rất mát lòng nghe tiếng "cưng" ngọt ngào của bà. Tôi chỉ biết bẽn lẽn, lí nhí:

- Dạ thưa không.

Thế là tôi quyết định chọn ban A, ghi danh vào đệ tam A với giấc mộng sau nầy sẽ theo học ngành Dược, sẽ ra trường sẽ mở tiệm thuốc Tây như bà BD và sẽ nhờ mẹ tôi ngồi ở quày thu tiền, chứ không để mẹ tôi đi dạy học cực khổ nữa.

Đó là giấc mộng con tôi bắt đầu xây trong lòng.

Trong thời gian học đệ nhị cấp ở Gia-Long, nhà trường có chọn tôi dự thi văn chương toàn quốc vào ngày lễ Phụ Nữ Hai Bà Trưng do bà Ngô Đình Nhu tổ-chức. Thí-sinh gồm có học-sinh từ trường Đồng-Khánh (Huế), Trưng-Vương (từ Bắc di-cư vào Nam), Gia-Long, và từ trường ở Cần-Thơ lên. Ban C Gia-Long cũng có vài chị được chọn đi thi. Tôi đi thi nhưng lòng không hy vọng, vì người Huế, Bắc thường có khuynh hướng lỗi lạc về văn chương. Hơn nữa, người ban C đi thi cùng với người ban A thì người ban A chắc khó mà thắng cuộc.

Cuộc thi được tổ-chức tại trường Gia-Long với đề tài: "Người phụ-nữ trong gia đình và ngoài Xã-hội". Tôi không biết có mãnh lực gì đã giúp tôi viết miên man trên giấy, dòng tư tưởng cứ trào ra không dứt dù tôi không làm giấy nháp. Lúc đó hình như tôi không còn là tôi mà như ai nhập vào tôi vậy. Cuối cùng, có lẽ"Chó ngáp phải ruồi", tôi là người duy nhất của trường Gia-Long được giải tư của cuộc thi. Giải nhất, nhì về tay Trưng-Vương của đất Bắc ngàn năm văn vật, giải ba và giải năm về tay Huế của đất Thần kinh. Tôi được sống những giây phút vui sướng bất ngờ, dù giải tư chẳng đem lại danh-dự chi cho trường.

Lúc đó mẹ tôi đã thuyên chuyển về Saigon sau khi bà thi đỗ bằng Thanh Tra tiểuhọc. Bà không còn đi dạy nữa, mà làm ở Nha Tiểu-Học, đi xét các giáo viên ở Đô thành. Bạn đồng nghiệp của bà là bác thanh tra H. mở tờ tuần báo "Văn Nghệ Học Sinh". Bác mời tôi viết bài mỗi tuần cho bác. Khi thì làm thơ con cóc, khi thì viết ít phóng sự, thực thì ít mà giả tưởng thì nhiều hơn, lúc thì trả lời thư tín cho các em học sinh với vài bút hiệu khác nhau : Viễn-Phương cho vai nam, Thiều-Dao cho vai nữ. Thư từ học sinh gửi đến xin làm em, nam học sinh không biết bao nhiêu tuổi mà cả gan xin làm anh cũng khá đông, cứ cuối tuần là tôi đến tòa soạn nhận thư về cả đống. Tôi nghĩ chỉ cốt làm cho vui, ai ngờ đâu, mỗi tháng bác H. đều bỏ bao thơ cho tiền nhuận bút, có tháng 100$, có tháng 200$ tùy theo báo bán chạy hay không. Làm chung với tôi là mấy anh học Văn khoa sắp ra trường. Trong toà soạn, tôi chỉ là con tép riu trong dòng nước nhỏ giữa đám tôm càng. Thế mà tôi lại mê làm báo mới chết, đêm nào cũng thức khuya viết bài. Tôi tự nhủ, muốn đỗ ban A mà cứ lo chuyện viết báo thì có thì giờ đâu để học bài. Tôi tự kềm chế mình, nhưng trong lòng tôi buồn dào-dạt, nghĩ sao đời khổ thế, muốn một đằng nhưng vì cuộc sống mà phải đi nẻo khác. Tôi xin bác H. cho tôi gửi bài thưa hơn vì ngày thi Tú Tài 2 đã gần kề, bác gật đầu thông cảm.

Thế rồi nhờ cố gắng hết sức mình, tôi đã qua đoạn đường Tú-Tài một cách êm xuôi, trôi chảy. Tôi đỗ Tú Tài ban khoa học với hạng Bình thứ, trong khi lòng mình vẫn còn lưu luyến nợ văn chương. Mẹ tôi bắt đầu lo lắng chuẩn bị cho tôi những ngày học Dược. Đầu tiên là phải tìm ra một nhà thuốc Tây chịu nhận mình đi thực tập. Mẹ tôi đâu có quen Dược sĩ nào ở Saigon, bà lặn lội ngược xuôi cả mấy tháng mới tìm được một bà bạn cũ ở Thủ Dầu Một, tôi gọi là Dì Chín. Dì hình như có bà con với nhà thuốc Nguyễn Chí đường Tự-Do, dì dẫn mẹ con tôi đến giới thiệu và hên quá tôi được nhận vào làm Stage ở đó. Thời-gian đầu rất khó khăn với tôi, vì tôi học chương trình Việt ở Gia-Long, dù hồi xưa tôi đã học Pháp văn từ lớp ba trường tiểu học. Pháp văn ở GL thì đuợc xem là sinh ngữ hai, khi vào Dược thì toàn tiếng Pháp. Đọc bài thì cũng không khó lắm vì đọc thì tôi hiểu hết, chữ nào khó thì tìm tự điển, nhưng khi đối đáp với thầy thì không quen, trong khi các bạn từ Marie Curie sang nói líu lo như gió. Thế nhưng lòng đã dặn lòng, tôi không nhụt chí, học ngày học đêm, rồi rốt cuộc tôi đã được tuyển vào năm thứ nhất Dược khoa. Năm thứ nhất học toàn tiếng Pháp, năm thứ hai, thứ ba bắt đầu chuyển ngữ sang tiếng Việt một số môn. Thầy Nguyễn-vĩnh-Niên, thầy Tô-Đồng, thầy Nguyễn- mạnh-Hùng, thầy Phùng-trung-Ngân.. nếu tôi nhớ không lầm là những giáo-sư tiên phong trong thời-gian chuyển tiếp nầy. Càng học tôi càng vui vì cảm thấy mình không bị học mà mình thích học, như khám phá ra một chân trời mới đầy cỏ lạ hoa thơm.Tôi bắt đầu yêu Dược-Khoa từ đó. Trong khi tôi học năm thứ nhất thì các anh trên 1,2 lớp bắt đầu làm báo Xuân. Tôi xem thông báo mời các bạn tình nguyện viết bài đăng báo dán ở trường, và viết hai bài đóng góp: một bài thơ con cóc và một bài Tùy Bút. Tôi gửi cầu may mà được ban báo chí nhận đăng cả hai bài. Sau đó tờ nguyệt san Đất Sống ra đời, các anh trong ban báo chí mời tôi đi họp để bầu ban biên tập. Nếu tôi nhớ không lầm thì anh Vũ-văn-Tùng làm chủ bút, và trong ban biên tập còn có các anh Nguyễn-văn-Ta, Bùi-Khiết, Nguyễn-thu-Giao, Nguyễn-văn-Hoàn, Lưu-văn-Vịnh, Lê-phục-Thủy, Nguyễn-đức-Vinh. ...và chỉ có tôi là người con gái duy nhất.

Các anh đề nghị tôi làm thủ-quỹ và tôi đãnhận lời. Lúc sau nầy có vài chị gia nhập làm báo nên ban báo chí mới có bóng hồng vô ra. Suốt mấy năm dài dù bài học không hết nhưng tôi vẫn mỗi tháng ráng thả ra vài dòng tâm sự, tuy chẳng hay ho gì nhưng cũng làm lòng tôi ấm lại, nghĩ là mình vẫn còn có dịp lưu luyến với thơ văn.

Vào giờ thực tập Botanique với thầy Trương Bá Trước, tôi vào trễ vì kẹt xe, bạn bè đã ngồi vào bàn vặn kính hiển-vi cả rồi, trong khi thầyTrước đang giảng bài trên bảng. Tôi hoảng hồn, đó là ngày thực tập đầu tiên, tự mình phải kiếm chỗ ngồi, và sau đó không được đổi thay. Tôi đi lang thang từ ngoài vô trong, đứng ngơ ngác tìm chỗ thì bỗng nghe tiếng mời gọi:

- Chị ơi! Đây có ghế trống nè!

- Cảm ơn anh, tôi lí nhí kéo ghế ngồi xuống, nhìn lại bên trái tôi là anh bạn tôi chưa quen và cũng chưa biết tên, bên phải tôi là chị BV mà tôi đã biết qua rồi, nhưng chị không mời gọi.

Tưỡng việc mời gọi chỉ chỗ ngồi qua rồi thì thôi, không ngờ đó lại là giờ thực tập định mệnh!!! Lúc ngồi học gần anh, tôi không nói chuyện với anh mà chỉ nói chuyện nhiều với chị bạn ngồi bên, và thỉnh thoảng nhờ anh chỉnh dùm kính hiển-vi, vì có hôm bị kẹt, không hạ xuống hay nâng lên được, có lẽ vì quá cũ.

Quen biết như vậy chừng độ tháng sau, anh xin địa chỉ để đến nhà chơi, lúc đầu cỡ một tuần một lần, sau đó 2, 3 lần rồi 4, 5 lần để dò bài và ôn bài thi với nhau. Mẹ tôi rất khó, có nhiều lần bà ngồi đọc báo ở bàn bên cạnh nhưng tôi biết là bà đang làm CIA quan sát anh chàng nầy. "Nó người Bắc mình người Nam, người Bắc rất khó, gặp người Nam thì dễ dàng hơn. Nó quá ít nói, ai biết trong bụng nó nghĩ gì? Biết đâu trước khi vô nam, nó đã có vợ ngoài bắc vì ngoài đó có tục tảo hôn, con trai cưới vợ hồi 5, 7 tuổi, vợ cỡ 15, 20 lo săn sóc chồng như người ở, tắm rửa, lo dưng cơm hầu nước, rồi khi thằng con trai tới tuổi trưởng thành, đi cưới vợ trẻ và đuổi con vợ già đi. Sau nầy khi bình yên biết đâu vợ nó sẽ vô đi nam kiếm nó..." toàn là những chuyện trên trời dưới đất mà tôi phải nghe lập đi lập lại trong những buổi cơm, tôi chỉ cười và nói:

- Có chi đâu má, tụi con là bạn học với nhau thôi mà, ảnh đến học bài chung để ôn thi. Con chuyện tảo-hôn là chuyện xưa như trái đất, hồi vua Minh-Mạng còn đi làm làng!!! Gia-đình ảnh sống theo văn-minh chứ đâu có hủ lậu như thế đâu!

- Sao mà lại kiếm con gái ôn bài, sao không ôn với con trai?

Tôi vừa tức bực vừa bật cười:

- Tại con còn kém, có nhiều chỗ con không hiểu nên ảnh đến để giúp con nhiều hơn là lo cho ảnh. Tôi nói đại thế mà mẹ tôi làm thinh. Tôi bực mình những vẫn hiểu mẹ tôi thương tôi nên lo từng giây từng phút.

Chưa bao giờ chúng tôi được phép đi chơi riêng, dù đã mấy năm trường, chỉ trừ mấy kỳ thi thực tập cả ngày trong bệnh viện Hồng-Bàng, anh mượn xe hơi ở nhà anh, xin mẹ tôi chở tôi đi thi bà cụ mới bằng lòng.

Rồi khi tốt nghiệp cùng ngày cùng khóa, anh xin phép mẹ tôi đưa gia-đình anh đến làm quen, ngày qua ngày bà cụ cũng thay đổi dần cảm nghĩ. Thế là sau tiểu đăng khoa thì đến giờ định mệnh của ngày đại đăng khoa, tôi đã theo anh lên xe hoa trong xác pháo hồng rộn-ràng trước ngõ.

Khi ra trường rồi, tôi đi làm cộng tác với nhà thuốc khác vài năm, sau đó vợ chồng lo gom nhóp tiền bạc, thế chấp nhà cho ngân hàng để tự mở nhà thuốc cho mình. Những ngày làm việc với khách hàng đã để lại trong lòng tôi nhiều kỷ-niệm khó quên. Người giàu đến mua thuốc nhiều đã làm cho nhà thuốc tôi vững chải, nhưng người nghèo khổ mới để lại lòng tôi nhiều vương vấn, ngậm ngùi.

Bệnh không có tiền đi bác sĩ, mua thuốc từng dăm ba viên sao cho tạm đỡ thì thôi, bị bệnh lao uống Rifadin mà chỉ uống chừng vài bửa trong khi toa BS bắt phải uống một tháng rồi trở lại tái khám, tới nỗi tôi đề-nghị cho mua chịu để uống cho đúng liều lượng và trả góp dần dần, còn bớt cho 10% thay vì tính tiền lời mua chịu. Xã-hội VN quá nghèo nàn, người dân mình ít học, không có kiến-thức về khoa - học, bị tiểu đường phải uống thuốc Diabinèse mà vẫn ăn chè, ăn khoai lang, khoai mì cả tô!!! Mua 1, 2 viên Cortancyl để uống mỗi ngày sau khi đi bán dạo về để được ăn ngon, mập mạp. Tôi phải vừa làm Bác sĩ bảo không nên uống thứ nầy thứ nọ, nên kiêng ăn món nầy món kia.

Có người đến nhà thuốc khai bệnh có mũ ở bộ phận sinh dục một cách e-dè, tôi nghiêm mặt bảo khai thật tôi mới giúp được, sau khi biết là anh nầy thường đi khu Gò Vấp xóm chị em ta, tôi bảo có thể là anh ta bị hoa liểu, nên đi khám BS ở viện Hoa liểu. Anh ta đem toa về, phải chích Penicilline. Bà vợ ốm yếu xanh xao, đi hầu như lết lết, có vẻ cáng náng khó chịu, tôi khuyên anh ta đưa bà vợ đi khám luôn, kết quả là bà vợ cũng bị chồng lây bệnh. Thế là tôi lại vừa giảng rõ bệnh lý cho 2 ông bà, vừa gặp riêng anh ta khuyên nhỏ là từ nay phải xá dài những nàng buôn hương bán phấn.

Lại có người hỏi thuốc nào phá thai vì không muốn đẻ nữa, có người giận chồng có nhân tình đi mua thuốc ngủ để tự tữ, dĩ nhiên là thay vì bán cho họ, tôi lại phải đóng vai trò của nhà"tâm lý học bất đắc dĩ" để khuyên họ đừng làm, đừng gây ra nghiệp. Một hài nhi dù chưa thành hình cũng là máu huyết của mẹ cha. Tự tử rồi bỏ con nheo nhóc, chúng mang thêm cảnh mẹ ghẻ còn khổ nữa, và ông chồng sẽ rất mừng khi vợ chết, đó là cơ hội ngàn vàng của đàn ông để rước người đàn bà khác thế chỗ vợ mình, như vậy là mình giúp giáo cho giặc, hổ trợ cho kẻ cướp chồng mình, và giúp người đó cười trên chiến thắng, trên cái xác của mình, một kẻ chiến bại. Từ từ rồi tính sau, bây giờ khoan nghĩ đến chuyện tự tữ để mình được sáng suốt. Vài tuần sau, thấy 2 vợ chồng giung-giăng giung giẻ nắm tay nhau đi ngang nhà với mấy đứa con, tôi nhìn cô ta cười, cô ta bèn ghé vô tiệm nói nhỏ:

-"Ảnh bảo là ảnh bỏ con kia rồi vì nó đi ngủ lang bang hết thằng nầy đến thằng nọ, chị đừng nói gì với nhà em là em ra đây mua thuốc nghe!!"

- Cô yên chí, tôi giúp ai thì giúp chứ không bao giờ gây thương tổn hạnh phúc cho ai đâu. Xin chúc mừng cô nhé! Hôm nay trông tươi lắm, lại diện đẹp nữa, cứ tiếp tục làm đẹp lên đi!! Mấy con rồi mà trông vẫn còn xuân sắc lắm!

- Cảm ơn chị, cô ta bẻn-lẻn cười.

Tôi thầm nhũ trong lòng, cũng may là tôi không xúi cô vợ đi đánh ghen!! Sự thực khi thấy mặt ông chồng, tự nhiên tôi thấy anh ta là người nham nhở, si mê rất đáng ghét.

Tôi thầm thương cô ta, vì bám víu vô hạnh phúc gia-đình và tình yêu của chồng, cô thành người dễ tin để tự ru ngủ mình, để cảm thấy mình còn nắm lại một mảnh vụn hạnh phúc trong lòng bàn tay bé nhỏ. Cũng mừng cho cô là cô có được sự dễ tin đó, riêng tôi, tôi nghĩ rằng Bỏ hay không bỏ, nào ai biết được, chỉ có Trời, Phật biết và người gian phu dâm phụ là biết với nhau thôi!!!!!

Bún Bò Huế, Chè Đậu Nước Dừa, Bánh Trôi Nước....và nhiều món mà tôi học lóm được bí quyết nấu từ những người khách hàng buôn bán lam lũ của tôi để ngày nay tôi có thể nấu cho chồng con thưởng thức. Phải nói thời gian mở tiệm thuốc Tây là thời gian tôi được thấy tình người đối với tôi và tình tôi đối với người. Có một cái gì chan hòa yêu thương, dù cũng có những người tham lam làm điều sằng bậy, mua thuốc thực, đem về bỏ thuốc bậy vô rồi đem lại tiệm thuốc đòi tiền lại. Với những người như vậy họ đã bị u minh che lấp mất rồi, tôi chỉ nhịn, lắc đầu và hoàn tiền và chỉ niệm "Nam Mô A Di Đà Phật" trong lòng.

Khỏe ra như bà Bình Dân mà mẹ tôi tưỡng tượng ngày nào thì tôi không cảm được, chỉ thấy rằng tôi phải làm việc rất nhọc nhằn. Định đưa mẹ tôi ra ngồi thu tiền cho khoẻ để bà khỏi đi làm, tôi cũng không thực hiện được vì lúc đó mẹ tôi đã về hưu, bà cần có thì giờ đi đây đi đó chơi với mấy bà bạn già. Nuôi mẹ tôi cũng không nuôi được vì mẹ tôi có tiền hưu, các con đều có việc, tặng bà mỗi người một ít bà sống cũng thong dong.

Tóm lại tôi định đem sự học của mình để giúp mẹ tôi trong tuổi già sức yếu, tôi không có cơ hội để làm, mà chỉ dùng bằng cấp của mình để lo cho mái gia-đình riêng của mình. Qua bao nhiêu kinh nghiệm trong thời-gian học Dược và nhất là những kinhnghiệm sống thu thập được lúc hành nghề, tôi nghĩ rằng mẹ tôi đã hướng dẫn tôi đi đúng đường dù bà chưa bước qua ngưỡng cửa Đại học. Tôi ý -thức được rõ ràng rằng nếu tôi dùng văn chương yếu ớt của tôi, tôi sẽ không có chỗ đứng nào trong xã hội vì tôi không có một khả năng chuyên môn nào, chỉ biết viết theo cảm hứng. Từ khi lập gia-đình, lo bôn ba nuôi con, rồi đến những ngày mất nước, chồng đi học tập cải tạo rồi bị tù, bao đau khổ dập dồn đã đến với tôi. Tôi không còn khả năng cầm bút trong mấy chục năm, sợ rằng nét bút, lời văn ủy mị sẽ làm tôi không còn đủ sức đấu tranh với cuộc sống.

Tôi không hối hận vì mình đã bỏ đi sự chọn lựa ngành văn, và rất hài lòng sống trong nghề Dược. Mẹ tôi quả thực có mắt tinh đời. Tôi quả thực yêu nghề và mỗi lần giúp được ai chút việc, dù khi phải khuyên người ta đừng mua thuốc, tôi cũng cảm thấy lòng mình lâng lâng như ánh nắng ban mai phất phơ trên cành cây kẽ lá, tâm hồn như nở hoa vì không thẹn với lương tâm đã hướng dẫn người ta đúng đường mà không nghĩ đến phần tư-lợi. Tôi biết cái chủng-tử ngay thẳng thực thà đó có được từ ở người mẹ yêu quý của tôi và thầm cảm ơn bà đã cho tôi chủng tử thánh thiện đó dù bà rất nghèo, không cho tôi tiền bạc, châu báo như bao nhiêu bà mẹ giàu sang khác.

Delaware, tháng 11/2003

Hồng-Nhung*

(*) Tác giả là DS Hồng Nhung nay đã về hưu, chị là một thành viên của DĐDK, viết báo từ năm 18 tuổi với

bút hiệu : Thiều-Dao và Viễn Phương

ÔNG BÀ VÀ CHÁU

Tuổi về hưu non tưởng là nhàn mà trái lạị cũng khá  bận rộn. Mặc dù không đi du lịch như các Anh, Chị, nhưng  cũng  được  vui vẻ và hạnh phúc bởi vì  các Con, các cháu Nội, Ngoại  đều ở gần nhà chúng tôi. Đây là điều may mắn  ở Mỹ do đó tôi không bỏ lở dịp may này.

Với hai đứa cháu nội gái: Katie 10t và  Emmy 6t, vì mẹ các cháu không đi làm, ở nhà trông con, nên chúng tôi không có dịp gặp nhiều. Cháu Katie trong đội banh bóng tròn của của thành phố Portland, thỉnh thoảng chúng tôi đi xem  các tournaments của cháu Katie, và thường Katie đá lọt vào goal nhiều nhất.

Nhưng với đứa cháu ngoại, Arden  gần 11t, bởi  vì mẹ bận đi làm, nên mỗi sáng sớm đã thả cháu xuống nhà  để  Ông Bà  lo cho ăn  sáng và sửa soạn  dẫn đi học. Đến chiều lại đón về nhà lo cho làm bài ở trường học, sau đó đưa đi theo team bơi lội,  học piano và học đờn guitar điện. Chương trình bơi lội của cháu rất nặng nề,  Arden  thuộc  vào “ Thunderbolt Swim Team “  của Tualatin Hills Swim Club của  Beaverton ,  Oregon ,  team này  có độ hơn 200 swimmers  từ  7 tuổi đến 18 tuổi(http://www.teamunify.com/Home.jsp?team=osthsc).

Tại tiểu  bang Oregon cộng đồng VN đông  hơn cộng đồng Tàu, Ấn Độ hay Đại Hàn, nhưng trẻ con VN tham gia vào team bơi  lôi lại ít hơn .

Cháu  Arden  hiện trong Junior Elite squad , mỗi tuần đi bơi 6 ngày , mỗi ngày  1.50 hrs  swim  và 0.5 hrs  dryland .  Ngoài ra mỗi năm còn phải tham dự hơn 10 swim meets  vào cuối tuần Thứ Bảy và Chủ Nhật , và  đôi khi cả chiều Thứ Sáu, tại những thành  phố  trong tiểu bang Oregon và ngoài tiểu bang như  Seatle WA để dự  tranh vùng Northwest Sectional  và  cả Victoria, Canada .

Khi Arden đi thực tập bơi hay đi tham dự  swim meets tôi luôn luôn có mặt để ủng hộ, khuyến khích cũng như  thêm ý kiến về ưu khuyết điểm .

Tháng 5 va 6 vừa qua, Cháu tham dự  3 Swim Meets ở Oregon :

1/ Howard Jones Memorial  Meets, Outdoor pool  50M, MT Hood Aquatic Center (June16,17,18)-Arden  set  new Record  400M Free 10t ( năm 2008), 2 hạng Nhất  Back Stroke và Free Style, 1 hạng Nhì  và 1 hạng Ba .

2/ Spring Open swim meet: Hồ bơi  LC 50 Meter cháu được  6 hạng nhất 1 hạng 3 và hồ bơi . (1^st Event : 400M  free style ; 1^st  Event : 100M butterfly …., 3^rd event 100M Breaststroke, lội nhái),  cháu tham dự  7 events  cho nhóm 10 tuổi.

3/ MHA Sextathlon Meet: Hồ bơi  SC 25 Yard, cháu được 5  Events hạng nhất  và 1 hạng 3  vẫn là Breaststroke), cháu tham dự 6 events cho nhóm 10 tuổi.

Tháng 7 sắp tới, cháu Arden  còn Swim  Meet quan trọng là  Oregon LC 50M championship ở  Bend, Oregon.

Ngoài ra  Arden  cũng đã được mời đi tham dự Swim Meet ở  Boise , Idaho , nhưng  Arden  quá trẻ, nhỏ nhất 10t nên tôi đã từ chối (1) .

Vài hàng chia xẻ với quý Anh Chị về sinh hoạt hằng ngày của chúng tôi trong thời gian hưu trí.

Thân mến

Dương Chư

                 (1)     Why Boise? This is truly an elite Invitational. There are only 7 teams invited:
• Boise Y swim team – Host Team
• Denver Hill toppers – First Place – 2011 SCY Senior Sectionals
• KING – Second Place – 2011 SCY Senior Sectionals 1st place AGE Sectionals
• Tualatin Hills – Third Place – 2011 SCY Senior Sectionals 2nd Place Age Group Sectionals
• Lake Oswego – Four Place – 2011 SCY Senior Sectionals 6thPlace Age Group Sectionals
• Palo Alto Stanford Aquatics – one of the top teams in California and the USA
• Snake River LSC - All Star Team